พ.ร.บ. หอพัก 2558 สิ่งที่เจ้าของหอพักต้องทำตาม

พระราชบัญญัติหอพัก พ.ศ. 2558 คือกฎหมายหลักที่กำกับดูแลกิจการหอพักในประเทศไทย เจ้าของหอพักที่เข้านิยามตามกฎหมายนี้มีหน้าที่หลายอย่างต้องทำ และมีโทษที่ไม่เบาหากไม่ปฏิบัติตาม บทความนี้สรุปสาระสำคัญแบบที่เข้าใจง่ายและเอาไปใช้ได้จริง

หอพักตามกฎหมายคืออะไร

พ.ร.บ. หอพัก 2558 นิยาม หอพัก ว่าเป็นอาคารหรือบริเวณที่จัดให้ผู้พักซึ่งเป็นนักเรียน นักศึกษา ตั้งแต่ห้าคนขึ้นไป โดยมีผู้พักไม่บรรลุนิติภาวะหรืออายุไม่เกิน 25 ปี

อาคารที่ให้คนทำงานเช่าทั่วไป หรือให้เช่าเพื่ออยู่อาศัยโดยไม่จำกัดอายุ อาจอยู่ภายใต้กฎหมายอื่น เช่นประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา 2561

หากคุณไม่แน่ใจว่าหอพักของคุณเข้านิยามหรือไม่ ติดต่อนายทะเบียนหอพักของท้องที่ หรือปรึกษาทนายความก่อนเปิดให้บริการ

การจดทะเบียนหอพัก

หากเข้านิยามตามกฎหมาย ต้องจดทะเบียนกับนายทะเบียนหอพักประจำท้องที่ก่อนเปิดดำเนินการ

เอกสารที่ต้องเตรียม

• สำเนาทะเบียนบ้านและบัตรประชาชนของเจ้าของ
• เอกสารกรรมสิทธิ์ที่ดินและอาคาร
• แบบแปลนอาคารพร้อมรายละเอียดจำนวนห้องและสิ่งอำนวยความสะดวก
• หลักฐานการขออนุญาตก่อสร้างหรือดัดแปลงอาคาร
• คุณสมบัติของผู้จัดการหอพักที่เสนอ

นายทะเบียนจะตรวจสถานที่และอนุมัติภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด ใบทะเบียนมีอายุห้าปี ต้องต่ออายุก่อนหมด

หน้าที่ของผู้จัดการหอพัก

หอพักทุกแห่งต้องมีผู้จัดการหนึ่งคน ผู้จัดการคือผู้รับผิดชอบดูแลความเรียบร้อยและความปลอดภัย ของหอพักในทุกวัน

คุณสมบัติของผู้จัดการต้องเป็นผู้บรรลุนิติภาวะ ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย ไม่ติดยาเสพติด ไม่เคยต้องโทษคดีบางประเภท และต้องผ่านการอบรมจากหน่วยงานที่กรมกิจการเด็กและเยาวชนรับรอง

ผู้จัดการต้องอยู่ในหอพักหรือพร้อมรับเรียกตลอดเวลา และต้องลงทะเบียนตัวเองในใบทะเบียนหอพัก

การแยกหอพักชายหอพักหญิง

นี่คือข้อที่หอพักหลายแห่งพลาด พ.ร.บ. กำหนดชัดว่าหอพักชายและหอพักหญิงต้องแยก ไม่ให้ปะปนกัน

หากเป็นอาคารแยก ก็ชัดเจน หากเป็นอาคารเดียวกัน ต้องแยกชั้นหรือบริเวณ มีทางเข้าออกแยก และห้ามมีการพักอาศัยข้ามกัน

การไม่ปฏิบัติตามข้อนี้คือสาเหตุอันดับต้นๆ ที่หอพักถูกร้องเรียนและสั่งปรับ

หน้าที่อื่นตามกฎหมาย

นอกจากการจดทะเบียนและการมีผู้จัดการ พ.ร.บ. กำหนดหน้าที่อื่นที่ต้องทำ

หนึ่ง ติดป้ายชื่อหอพักและเลขทะเบียนให้เห็นชัดเจนที่หน้าหอพัก

สอง จัดทำบัญชีรายชื่อผู้พักทั้งหมด อัปเดตทุกครั้งที่มีคนเข้าหรือออก และให้นายทะเบียนตรวจได้ตลอด

สาม จัดให้มีระบบป้องกันอัคคีภัยที่ได้มาตรฐาน ถังดับเพลิงไม่หมดอายุ ทางหนีไฟไม่ถูกปิดกั้น

สี่ ดูแลความปลอดภัยและสุขอนามัยของผู้พัก ไม่ให้มีการกระทำผิดกฎหมายในหอพัก และไม่ให้มีสิ่งที่เป็นอันตรายต่อผู้พัก

ห้า รายงานข้อมูลตามที่นายทะเบียนเรียก เช่นจำนวนผู้พักประจำปี หรือเหตุการณ์ผิดปกติที่เกิดในหอพัก

บทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตาม

โทษหลักที่เจ้าของหอพักต้องระวัง

• ดำเนินกิจการโดยไม่จดทะเบียน ปรับสูงสุด 50,000 บาท
• ไม่มีผู้จัดการที่ได้รับอนุมัติ ปรับสูงสุด 20,000 บาท
• ฝ่าฝืนการแยกหอพักชายหญิง ปรับสูงสุด 30,000 บาท
• ไม่ติดป้ายหอพัก ปรับสูงสุด 10,000 บาท

ในบางกรณี นายทะเบียนสั่งให้หยุดดำเนินกิจการได้จนกว่าจะแก้ไข ซึ่งทำให้เสียรายได้ทั้งหอพัก

ตรวจหอพักของตัวเองดู

หากคุณยังไม่ได้จดทะเบียนหรือไม่แน่ใจว่าทำตามครบหรือไม่ ทำตามรายการตรวจสอบนี้

1. ใบทะเบียนหอพักยังอยู่ในอายุหรือไม่
2. ผู้จัดการหอพักได้รับอนุมัติและยังอยู่ในตำแหน่งหรือไม่
3. ป้ายชื่อและเลขทะเบียนติดที่หน้าหอพักหรือไม่
4. แยกหอพักชายหญิงตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่
5. ระบบป้องกันอัคคีภัยพร้อมใช้งานหรือไม่
6. บัญชีรายชื่อผู้พักอัปเดตและเก็บไว้ครบหรือไม่

หากตอบ ไม่ ในข้อใด รีบจัดการก่อนที่จะถูกตรวจหรือร้องเรียน

การปฏิบัติตาม พ.ร.บ. หอพัก คือพื้นฐานของการทำธุรกิจหอพักให้ถูกต้องตามกฎหมาย อ่านภาพรวมที่ กฎหมายหอพักที่เจ้าของต้องรู้ สำหรับเรื่องอื่นที่ต้องระวัง

คำถามที่พบบ่อย

หอพักทุกแห่งต้องจดทะเบียนตาม พ.ร.บ. 2558 ไหม

ไม่ใช่ทุกแห่ง พ.ร.บ. นี้ใช้กับอาคารที่ให้นักเรียนนักศึกษาที่ไม่ได้บรรลุนิติภาวะหรือไม่เกิน 25 ปีเช่าตั้งแต่ 5 คนขึ้นไป หากผู้เช่าเป็นคนทำงานหรือผสมหลายกลุ่ม อาจอยู่ภายใต้กฎหมายอื่น

ใครเป็นผู้จัดการหอพักได้

ต้องเป็นผู้บรรลุนิติภาวะ ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย ไม่ติดยาเสพติด ไม่เคยต้องโทษคดีบางประเภท และต้องได้รับการอนุมัติจากนายทะเบียน หอพักหนึ่งต้องมีผู้จัดการหนึ่งคน

ไม่จดทะเบียนหอพักมีโทษอะไร

ผู้ดำเนินกิจการหอพักโดยไม่จดทะเบียน มีโทษปรับสูงสุด 50,000 บาท และอาจถูกสั่งให้หยุดดำเนินกิจการ การจดทะเบียนตั้งแต่แรกจึงดีกว่าการแก้ทีหลัง

หอพักชายหอพักหญิงต้องแยกกันจริงไหม

พ.ร.บ. ระบุชัดว่าหอพักต้องแยกชายหญิง หรือถ้าเป็นอาคารเดียวกันต้องแยกชั้นหรือบริเวณให้ชัด มีทางเข้าออกแยก ห้ามมีการพักอาศัยปะปนกัน